Vandaag een zware tocht. Ik heb twee wandelingen achter elkaar geplakt. Elke keer als ik met mijn rugzakje gevuld een station verlaat, voel ik een geweldige vrijheid in mij opkomen. Alsof ik mijn vleugels uitspreid. Klaar om de wijde wereld te verkennen.
Volgens de 'gids van Joods erfgoed' geschreven door Jan Stoutenbeek en Paul Vigeveno begon de Joodse geschiedenis in Naarden in de 17e eeuw. Een aantal Portugese Joden uit Amsterdam kwam naar Naarden om de economie een impuls te geven. Na de aankomst van de Portugese Joden kwamen er ook Asjkenazische Joden. Zij waren meestal kleine handelaren en arbeiders.
Ik loop langs de Joodse begraafplaats. Ik kijk even door het hek, maar besluit door te lopen. Ik heb het niet zo op begraafplaatsen en voel me er wat ongemakkelijk bij. Al die dode mensen...
Door een klaphek kom ik uiteindelijk op de Bussumse heide. Na de heide overgestoken te zijn, kom ik op de kerkstraat de stolpersteine van de familie Polak tegen. Ik kan er niet om heen en blijf stilstaan. Een ongeregistreerd gezin dat onder een valse identiteit voortleefde. De dochters waren betrokken bij het verzet, Moeder en dochter kwamen uiteindelijk terug, vader en de andere dochter hadden het niet gered. De één bezweek door een ziekte en de ander werd vermoord. 'Vermoord' dat woord alleen al doet mij huiveren. Als één woord mij in beroering brengt op dit wandelpad is dat het woord 'vermoord' alsof het niets is.
Ik begin wat moe te worden en zet de pas er stevig in. Vlakbij station Hilversum kom ik de stopersteine tegen van de familie Philips. Weer zo'n gezin. Zes stuks, opgejaagd als wild vee. Gedwongen terug te keren naar Amsterdam, naar de Hollandse schouwburg, gedeporteerd naar Westerbork en uiteindelijk vermoord in de kampen. De vraag die ik niet beantwoord krijg is: zou dit familie zijn van het enorme bedrijf Philips, dat ook van oorsprong Joods is? Het zou maar zo kunnen. Ik ga verder met mijn tweede wandeling en vertrek richting het centrum. Daar heb ik behoefte aan wat warmte en eigenlijk ook om wat op te drogen. Ik strijk neer bij de Chocolate Company en kijk naar de Hilversummers die druk doende zijn om hun boodschappen in te slaan. Terwijl ik mij lekker laat verwennen denk ik aan het boek van 'Het hooge nest' van Roxanne van Iperen. Dat verhaal speelde zich ook in deze contreien af. Een verhaal van moed, verraad en menselijkheid in barbaarse tijden. Roxanne koopt het huis 'het hooge nest' en merkt dat het huis een ongelooflijke geschiedenis in zich bergt. Zij laat haar journalistieke talenten er op los en komt achter de bijzondere verzetsgeschiedenis van twee Amsterdamse zusjes Brilleslijper. Soms hoor je de vraag stellen: waarom kwamen de Joden niet in verzet? Hier laten twee zusjes zien dat ze wel degelijk in verzet kwamen.
Ik loop verder via de oude Torenstraat een oeroud kerkhof op. Eén grafsteen lijkt helemaal doormidden gebroken te zijn. Het is dat ik er zeker van ben dat de wederopstanding nog niet heeft plaatsgevonden anders stopte ik acuut met deze wandeling. Ik ga volgens het boekje op zoek naar de Mauthausen steen. Volgens het wandelboekje is deze steen meegenomen uit de steengroeven van Mauthausen door Bill Minco. Nieuwsgierig als ik ben, wil ik natuurlijk weten wie Bill Minco is. Ik stuit op de volgende informatie: Bill Minco is een Joodse verzetsstrijder die ter dood veroordeeld werd vanwege zijn aandeel in het geuzenverzet. Echter vanwege zijn leeftijd werd zijn straf omgezet in levenslange tuchthuisstraf. Hij behoorde bij 'de achttien dooden' uit het beroemde gedicht van Jan Campert. Een geschiedenis die mijn moeder onder tranen ons heeft doorverteld. Het waren echter geen achttien doden maar vijftien. Het was wel de eerste massa-executie in Nederland die tot nu toe elk jaar op 4 mei in de Waalsdorpervlakte wordt herdacht. Voordat de jongens werden gefusilleerd, begonnen ze psalm 43: 1 en 4 te zingen. Elke keer als we dat zongen, moest ik ook aan deze gebeurtenis denken.
Geduchte God, hoor mijn gebeden.
strijd voor mijn recht en maak mij vrij
van hen, die vol arglistighedengerechtigheid en trouw vertreden,
opdat mijn ziel uw naam belij
en U geheiligd zij.
Dan ga ik op tot Gods altaren,
tot God, mijn God, de bron van vreugd;
Dan zal ik juichend stem en snaren
ten roem van zijne goedheid paren,
die na kortstondig ongeneugt
mij eindeloos verheugt.
De Duitsers wisten niet wat ze meemaakten. Later kregen ze te horen wat er gezongen werd. Elk jaar wordt tijdens de 4 mei herdenking deze psalm op de Waalsdorpersvlakte gezonden en worden de jongens herdacht.
Over Bill Minco en de steengroeven van Mauthausen later meer.
Ik wandel verder, dwars door een woonwijk, langs het water, kom ik terecht aan de rand van het dorp dat uitkijkt op de weilanden. Links in een bocht een monument. De letters uitgesleten. Ik loop er even naar toe maar het ligt er wat verwaarloosd bij. Wat dode bloemen herinneren mij dat er iets van een herdenking heeft plaatsgevonden. Het nodigt niet uit om er bij stil te blijven staan. Een gemiste kans, bleek later. Het is het zogenaamde monument van de Jeugdalijah op de Nieuw Loosdrechtsedijk. In september 1939 vestigde hier zich een groep Duitssprekende Joodse jongeren. De jongeren waren tussen de 15 en 17 jaar oud. Ze waren uit Duitsland of Oostenrijk gevlucht en opgevangen door de jeugdalijah. In Loosdrecht stonden ze bekend als de 'alijah-jeugd' of 'Palestina-pioniers'. Ze bereidden zich vanuit dit paviljoen voor op emigratie naar Israel. In 1941 verbleven er nog 48 pupillen. Mede dankzij de Westerweelgroep heeft 70% van hen in de onderduik de oorlog weten te overleven. (Uit: gids Westerborkpad pag. 79).
Het begint te regenen. Ik verdwaal hopeloos maar dat vind ik niet erg. Het is een schitterende dwaaltocht dwars door de bossen van Hilversum. Ik loop rondjes en kom weer terecht waar ik ooit begonnen was. Op mijn linker hiel begint zich een wond te vormen. Mijn app raakt overstuur en roept al gedurende een tijd dat ik direct om moet keren. De wegwijzers van het Westerborkpad zeggen mij iets totaal tegenovergesteld. Tja dat gebeurt wel vaker met wandelen. Uiteindelijk strijk ik neer in een koffiegelegenheid. Daar vind ik wat troost en krijg ik wat ruimte om op te drogen. De baas van de horeca legt mij uit dat ik beter naar station Hollandse Rading kan lopen. Dat is nog maar 2.5 km. Ik besluit zijn raad op te volgen. Uitgeput maar super voldaan zak later weg in de stoel van de treincoupe. Ik krijg verontruste appjes van vrienden. 'Gaat het wel daar in Ede?' Ik zou niet weten wat er mis is in Ede en besluit het eens op te gaan zoeken via google. Blijkt er een gijzeling plaats te vinden. Ziet er vrij ernstig uit. God heeft gedacht: 'Laat Annie maar lopen, ze kan voorlopig toch niet terug naar Ede'.
Reacties
Een reactie posten